Testament

Powołanie do spadku (dziedziczenie) może nastąpić z mocy ustawy (Kodeks Cywilny; Dz.U. z 2017 r., poz. 459, 933, 1132) albo z testamentu (zgodnie z wolą spadkodawcy – testora).

O czym należy wiedzieć i pamiętać w przypadku sporządzania testamentu – oto kilka uwag ustawowych (art. 941 – 944 Kodeksu Cywilnego):

1. Rozrządzić majątkiem na wypadek śmierci można jedynie przez testament.
2. Testament może zawierać rozrządzenia tylko jednego spadkodawcy.
3. Spadkodawca może w każdej chwili odwołać zarówno cały testament, jak i jego poszczególne postanowienia.
4. Sporządzić i odwołać testament może tylko osoba mająca pełną zdolność do czynności prawnych.
5. Testamentu nie można sporządzić ani odwołać przez przedstawiciela.

Należy też pamiętać o wadach testamentu. Testament jest nieważny, jeżeli został sporządzony:

- w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli;
- pod wpływem błędu uzasadniającego przypuszczenie, że gdyby spadkodawca nie działał pod wpływem błędu, nie sporządziłby testamentu tej treści;
- pod wpływem groźby.

Na nieważność testamentu z powyższych przyczyn nie można się powołać po upływie trzech lat od dnia, w którym osoba mająca w tym interes dowiedziała się o przyczynie nieważności, a w każdym razie po upływie dziesięciu lat od otwarcia spadku.

Odwołanie testamentu może nastąpić w rezultacie sporządzenia nowego testamentu, bądź jego zniszczenia lub pozbawienia cech, od których zależy jego ważność. Wreszcie w ten sposób, że spadkodawca dokona w testamencie zmian, z których wynika wola odwołania jego postanowień.

Jeżeli spadkodawca sporządził nowy testament nie zaznaczając w nim, że poprzedni odwołuje, ulegają odwołaniu tylko te postanowienia poprzedniego testamentu, których nie można pogodzić z treścią nowego testamentu.

Testament może być sporządzony własnoręcznie, wtedy mamy do czynienia z testamentem holograficznym. Spadkodawca może sporządzić testament w ten sposób, że napisze go w całości pismem ręcznym, podpisze i opatrzy datą. Jednakże brak daty nie pociąga za sobą nieważności testamentu własnoręcznego, jeżeli nie wywołuje wątpliwości co do zdolności spadkodawcy do sporządzania testamentu, co do treści testamentu lub co do wzajemnego stosunku kilku testamentów.

Testament może zostać sporządzony również w formie aktu notarialnego lub jako testament urzędowy (allograficzny).

Spadkodawca może również sporządzić testament w obecności dwóch świadków, oświadczając swoją ostatnią wolę ustnie wobec urzędnika - wójt, burmistrza, prezydenta miasta, starosty, marszałka województwa, sekretarza powiatu albo gminy lub kierownika urzędu stanu cywilnego.

Oświadczenie spadkodawcy spisuje się w protokole z podaniem daty jego sporządzenia. Protokół odczytuje się spadkodawcy w obecności świadków. Protokół powinien być podpisany przez spadkodawcę, przez osobę, wobec której wola została oświadczona, oraz przez świadków. Jeżeli spadkodawca z jakiś przyczyn nie może podpisać protokołu, należy to zaznaczyć w protokole ze wskazaniem przyczyny braku podpisu.

Na koniec przestroga: nierozważnie sporządzonym testamentem można skłócić nawet najbardziej zgodną rodzinę.