Senior, jako pacjent

W Polsce seniorzy stanowią dużą grupę świadczeniobiorców (pacjentów) systemu opieki zdrowotnej. Ale czy każdy wie jakie właściwie przysługują mu prawa i obowiązki?

Reguluje to Ustawa z dnia 6 listopada 2008 roku o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. W myśl jej zapisów, pacjent ma prawo m.in. do:

  • bezpłatnych świadczeń opieki zdrowotnej,
  • poszanowania godności i intymności,
  • wyczerpującej i zrozumiałem informacji o swoim stanie zdrowia,
  • ochrony danych osobowych i utrzymania w tajemnicy informacji na swój temat uzyskanych przez osoby wykonujące zawód medyczny (np. lekarzy),
  • wyrażenia zgody na przeprowadzenie badania,
  • dostępu do dokumentacji medycznej dotyczącej jego stanu zdrowia oraz udzielonych świadczeń zdrowotnych,
  • poszanowania swojego życia prywatnego i rodzinnego,
  • opieki duszpasterskiej,
  • zgłaszania sprzeciwu wobec opinii albo orzeczenia lekarza,
  • dochodzenia swoich praw,
  • zgłaszania niepożądanych działań produktów leczniczych (leków),
  • przechowywania rzeczy wartościowych w depozycie.

Należy dodać, że katalog przysługujących pacjentowi praw jest naprawdę szeroki. Inne są prawa w poradni czy ośrodku zdrowia (np. prawo wyboru lekarza, pielęgniarki środowiskowej, prawo rejestracji do lekarza osobiście, przez osoby trzecie lub telefonicznie, czy prawo do przyjęcia, przez innego lekarza, jeżeli wybrany  przez nas lekarz jest nieobecny), a inne w szpitalu (np. prawo do bezpłatnych środków farmaceutycznych i materiałów medycznych - personel medyczny nie może prosić o zaopatrzenie się w jakiekolwiek materiały medyczne podczas naszego pobytu w szpitalu lub prawo do bezpłatnego transportu sanitarnego (w tym lotniczego) do najbliższego podmiotu, z którym NFZ zawarł umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, oraz z powrotem, na zlecenie lekarza ubezpieczenia zdrowotnego. Transport sanitarny przysługuje nam w sytuacji natychmiastowej konieczności leczenia w placówce medycznej, w celu zachowania ciągłości leczenia oraz gdy mamy schorzenia narządu ruchu, które uniemożliwiają korzystanie z transportu publicznego).

Pacjent ma również prawo korzystać z pomocy: Rzecznika Praw Pacjenta (Serwis Rzecznika Praw Pacjenta); kierownika podmiotu leczniczego; w przypadku samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej albo podmiotów leczniczych działających w formie jednostki budżetowej – może zgłosić się do rady społecznej lub do podmiotu tworzącego; samorządów zawodów medycznych, w tym: okręgowej izby lekarskiej, okręgowej izby pielęgniarek i położnych, okręgowej izby aptekarskiej, Krajowej Izby Diagnostów Laboratoryjnych; zakładu ubezpieczeń, z którym dana placówka lub osoba udzielająca świadczenia zdrowotnego ma podpisaną umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej; organów ścigania – w przypadku podejrzenia popełnienia przestępstwa oraz Rzecznika Praw Obywatelskich.

Ustawa daje pacjentowi też uprawnienie w postaci ubiegania się o odszkodowanie – taką regulację wprowadza art. 4.1. który stanowi: „W razie zawinionego naruszenia praw pacjenta sąd może przyznać poszkodowanemu  odpowiednią  sumę  tytułem  zadośćuczynienia  pieniężnego  za doznaną krzywdę na podstawie art. 448 Kodeksu cywilnego”.

Jeżeli pacjent wyczerpie możliwości proceduralne przed polskimi organami wymiaru sprawiedliwości może wnieść skargę do Komitetu Praw Człowieka działającego we współpracy z ONZ lub Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.

Należy pamiętać, że oprócz praw, pacjent posiada też obowiązki. Podstawowym obowiązkiem pacjenta jest przestrzeganie obowiązujących w placówkach zdrowia regulaminów, z których usług korzysta. Niedopuszczalne jest zachowanie, które łamie obowiązujące zasady i przepisy (np. urządzanie libacji alkoholowych na oddziale szpitalnym – dotyczy to zarówno starszych, jak i młodszych pacjentów).