Ochrona Konsumenta

Kolejnym przydatnym narzędziem internetowym służącym podnoszeniu bezpieczeństwa konsumentów jest portal internetowy Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, na którym znajdują się liczne informacje dotyczące życia gospodarczego – konsumenckiego. Zawartość strony została podzielona na poszczególne zakładki: urząd, prawo, konkurencja, pomoc publiczna, konsumenci, produkty oraz edukacja.

W zakładce „urząd” znajdują się informacje dotyczące m.in. kompetencji Prezesa UOKiK, struktury i danych kontaktowych, współpracy międzynarodowej oraz zamówień publicznych. Z kolei w zakładce „prawo” ujęto orzecznictwo Prezesa UOKiK, akty prawa polskiego i europejskiego.

W zakładce „konkurencja” zawarto informacje na temat ochrony konkurencji, praktyk ograniczających konkurencję, kontroli koncentracji przedsiębiorstw, przewagi kontraktowej oraz badań rynku.

Co ważniejsze z punktu widzenia konsumenta to, to że na stronie internetowej w zakładce dedykowanej właśnie konsumentom ujęto informacje na temat ochrony konsumenta, porady konsumenckie, ale też spis instytucji konsumenckich.

W zakładce „produkty” z kolei znajduje się m.in. Rejestr produktów niebezpiecznych, informacje dla przedsiębiorców (w tym opis obowiązków przedsiębiorców), informacje dla konsumentów (w tym ich prawa), informacje i działania podejmowane na rzecz jakości paliw oraz opis znaku CE.

Co ważne znajduje się tam też zakładka „edukacja”, w której opis działań edukacyjnych dla konsumentów, konkurencji, liczne publikacje, konkursy i badania opinii społecznej.

Pośród publikacji wydanych przez UOKiK warto wskazać na Vademecum konsumenta, w którym przeczytamy m.in.:

- o sposobach zawierania umowy,

- obowiązkach sprzedawcy dotyczących wydania towaru,

- umowach wyłączonych spod regulacji,

- obowiązkach informacyjnych,

- odpowiedzialności za przesyłkę,

- odstąpieniach od umowy,

- świadczeniach usług,

- reklamacjach konsumenckich.

Znajduje się tam też krótki słowniczek konsumencki oraz wzór oświadczenia o odstąpieniu od umowy.

Na stronie głównej portalu UOKiK znajdują się też linki do innych portali edukacyjnych prowadzonych przez Urząd, w tym:

- finanse.uokik.gov.pl,

- prawakonsumenta.uokik.gov.pl,

- polubowne.uokik.gov.pl,

- konkurencja.uokik.gov.pl,

- przewagakontraktowa.uokik.gov.pl.

Każdy może wejść na stronę UOKiKu - wpisując jej adres w przeglądarkę internetową - www.uokik.gov.pl.

Ustawa o prawach konsumenta

Zajęci codziennymi obowiązkami, nie zawsze i nie wszyscy, korzystamy z przysługujących nam praw konsumenta. Może to dotyczyć prostych i złożonych umów, zagadnień i przykładów. Bywa, że nowo zakupione buty rozpadną się po tygodniu lub miesiącu, a sprzedawca uzna, że były niewłaściwie użytkowane lub usługa serwisowa auta przedłuża się i jest kosztowna, a po krótkiej eksploatacji konieczna jest jego ponowna diagnostyka, naprawa itd. Przykłady nierzetelności (w różnej postaci) można by mnożyć.

Nasze prawa w tej mierze reguluje Ustawa o prawach konsumenta z dnia 30 maja 2014 roku. W Art. 1 określa ona m.in. obowiązki przedsiębiorcy zawierającego umowę z konsumentem oraz zasady i tryb:

- zawierania z konsumentem umowy na odległość i poza lokalem przedsiębiorstwa,

- wykonania przysługującego konsumentowi prawa odstąpienia od umowy zawartej na odległość lub poza lokalem przedsiębiorstwa,

- zawierania z konsumentem umowy na odległość dotyczącej usług finansowych.

Kolejne artykuły ustawy zawierają m.in.: definicje, wyłączenia z przepisów ustawy, obowiązki informacyjne, terminy, warunki odstąpienia od umowy i inne zapisy szczegółowe.

Rzecz jasna, nie każdy jest prawnikiem i nie zawsze konieczna jest znajomość każdego artykułu. W sprawach indywidualnych, jako konsumenci, uzyskamy bezpłatną pomoc prawną w biurach miejskich i powiatowych rzeczników konsumentów.

Konsument i jego prawa

Zgodnie z Kodeksem Cywilnym (KC), konsumentem jest osoba fizyczna nabywająca od przedsiębiorcy towar lub usługę w celu niezwiązanym z jej działalnością gospodarczą lub zawodową.

Konsument kupuje towary lub korzysta z różnych usług. Dokonującym takich czynności, czyli konsumentom, przysługuje szereg praw. Wskażemy tutaj zaledwie szkic kilku z nich.

Zgodnie z artykułem 76 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej „władze publiczne chronią konsumentów, użytkowników i najemców przed działaniami zagrażającymi ich zdrowiu, prywatności i bezpieczeństwu oraz przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi.”

Dla konsumenta duże znaczenie mogą mieć przepisy Kodeksu Cywilnego o odpowiedzialności za produkt o cechach niebezpiecznych. W praktyce może to dotyczyć odszkodowania za szkodę, zawinionego lub zaniechanego działania albo konkretnego związku przyczynowego.

Konsument ma prawo do ochrony przed informacją naruszającą jego prywatność. Stosowanie takich praktyk „imiennych” wbrew woli adresata jest zakazane. Zgodnie z Kodeksem Cywilnym jest ono kwalifikowane, jako naruszenie dóbr osobistych i może być podstawą do żądania: usunięcia skutków, oświadczenia sprawcy o „dobrych intencjach” czy zaprzestania dalszych naruszeń.

W prawie polskim obowiązuje też zakaz reklamy wprowadzającej w błąd. Ogólnie biorąc, dotyczy to działań mogących wpływać na decyzję o zakupie towaru lub usługi z motywów: nierzeczowych (np. silnych emocji, przesądów, strachu, kamuflażu i innych),  ukrytych lub przypisywanie towarowi i usłudze cech zmyślonych albo eksponowanych nieproporcjonalnie do stanu faktycznego.

Reklama nie może również naruszać przepisów o ochronie środowiska. Konsument ma prawo do informacji m.in.: o szczególnym oznaczeniu żywności, produktach GMO, o lekach i wyrobach farmaceutycznych, preparatach chemicznych i innych. Nieprzestrzeganie lub naruszenie tych praw, powoduje konsekwencje zawarte w stosownych przepisach.

Umowy i przestrogi - część II

Współcześnie, umowy regulują prawie wszystkie dziedziny życia gospodarczego i społecznego. Występują głównie w formie pisemnej, a rzadziej ustnej. Są jednak coraz bardziej skomplikowane merytorycznie, wielostronicowe i zawiłe językowo. Poważnym utrudnieniem jest bariera pojęciowa, terminologia prawna, finansowa czy technologiczna, a bywa też, że nadzwyczajna przebiegłość jednej strony umowy - za którą stoją rozbudowane kadry specjalistów.

Seniorzy, pełni empatii, nierzadko myślą, że druga strona chce im pomóc oraz pisze lub mówi tylko prawdę. Tymczasem rzeczywistość i konsekwencje bywają bardzo dotkliwe. Zatem pilną koniecznością jest odrzucenie założenia, że oferent działa w dobrej wierze i w trosce o klienta.

Osoby starsze, emeryci i renciści zmanipulowani i mobbingowani przez oferentów, często nie czytają umów ze zrozumieniem oraz niedowidzą lub niedosłyszą istotnych zapisów umowy - w szczególności podejmowanych zobowiązań.

Warto pamiętać, że przykładowo: to, co zaznaczono dużym i grubym drukiem - daje, a to co małym i drobnym drukiem lub z tak zwanymi odsyłaczami do innych dokumentów - zabiera.
Jeśli ktoś chce nam zrobić zbyt dobrze, to prawdopodobnie robi to w swoim interesie.

To my musimy mieć pewność, każdorazowo i od początku do końca, co podpisujemy, co kupujemy i na jakich warunkach, a także czym ryzykujemy.

Wszelkie wątpliwości (małe i duże), niezrozumienie tekstu, a także zbytnie „super i hiper” powinny powstrzymać nas od podpisania umowy. Odradzamy wyrażania zgody przez telefon lub oddzwaniania do nieproszonego i nieznanego nam rozmówcy.

Dobra umowa powinna być możliwie prosta, przejrzysta i zrozumiała. Powinna jednoznacznie określać wszystkie prawa i obowiązki obydwu stron umowy. Powinna również dopuszczać i regulować warunki odstąpienia od umowy w określonym terminie.